مرتضى مطهرى
519
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
مىرسيده مطرح بوده است ، ولى ظاهراً هنوز موج افكار پيشينيان از قبيل بوعلى و شيخ اشراق غلبه داشته است ، خصوصاً در نحلهاى كه از ميرفندرسكى و سپس ملارجبعلى تبريزى انشعاب يافته است . چنان كه مىدانيم - و خود ملاصدرا نيز بازگو مىكند - ملاصدرا در زمان خودش شهرت و احترامى نداشته است ، مانند يكى از طلاب عادى زندگى مىكرده « 1 » در صورتى كه ملارجبعلى تبريزى ( مثلًا ) كه تقريباً معاصر اوست در مرحلهاى از احترام بود كه شاه و وزرا به ديدارش مىشتافتهاند . انديشههاى صدرا تدريجاً شناخته شد و رو آمد . ظاهراً آن دهانهء فرهنگ كه اين آب جارى زيرزمينى از آنجا كاملًا ظاهر شد و بر همه پديدار گشت ، مرحوم آقامحمد بيدآبادى است . وى مطابق نقل روضات مردى فوق العاده زاهد ، متقى ، باگذشت ، ايثارگر ، ساده زيست بوده است . آقاى آقاشيخ آقابزرگ تهرانى در كتب خود از او به عنوان يك عارف سالك ياد مىكند . او واقعاً مردى اخلاقى و مهذب بلكه سالك بوده است . در سال 1352 شمسى دو رسالهء كوچك از وى در « سير و سلوك » به زبان فارسى وسيلهء آقاى مدرسى طباطبايى از افاضل قم ، ضميمهء مجلهء « وحيد » چاپ شد . روح اخلاقى و عرفانى بيدآبادى موجب اعراض او از توجه به صاحبان زر و زور بود ؛ آنها به او رو مىآوردند و او اعراض مىكرد . بيدآبادى شاگردان بسيارى پرورش داده است كه عن قريب از آنها ياد خواهيم كرد ، و در سال 1197 درگذشت « 2 » 2 . ملامهدى نراقى كاشانى . از اعاظم فقها و حكماست . او و پسرش ملا احمد نراقى از بزرگان علماى اسلام به شمار مىروند و هر دو به جامعيت معروفند . مرحوم سيدمحمدباقر شفتى اصفهانى و حاج محمد ابراهيم كلباسى نزد او تحصيل حكمت كردهاند « 3 » و خود وى شاگرد ملااسماعيل خواجويى بوده است « 4 » 3 . ميرزا ابوالقاسم حسينى خاتون آبادىمعروف به « مدرّس » . از مشاهير مدرسين فلسفه در اصفهان و از خانوادهء ميرمحمدحسين خاتون آبادى سبط مجلسى بوده
--> ( 1 ) . مبدأ و معاد ، ملاصدرا ، چاپ سنگى ، ص 278 . ( 2 ) . روضات الجنات ، ص 624 . ( 3 ) . همان ، ص 648 . ( 4 ) . همان ، ص 33 .